Cari Yaşlandırma (Borç Yaşlandırma) Nedir, Ne İşe Yarar?

Cari yaşlandırma, işletmenin alacak ve borçlarını vade tarihine göre 0-30, 31-60, 61-90 ve 91+ gün dilimlerine ayıran muhasebe analizidir. Hangi müşteriden ne kadar alacağın kaç gündür beklediğini tek tabloda gösterir; böylece nakit akışı yönetimi tahmine değil veriye dayanır. Uygulamada aynı yöntem borç yaşlandırma, alacak yaşlandırma ve İngilizce karşılığıyla "ageing report" adlarıyla da anılıyor. 2026 tarafında iki rakam öne çıkıyor: sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa ticari geç ödemelerde yıllık %43 temerrüt faizi, şüpheli alacak sayılmada ise 25.000 TL'lik küçük alacak haddi. Bu yüzden yaşlandırma tablosu artık yalnızca bir takip aracı değil, hukuki aksiyonun da başlangıç noktası.

Bir Bakışta Cari Yaşlandırma ●      Tanım: Alacak ve borçların vade tarihine göre gün dilimlerine ayrılması. ●      Standart aralıklar: 0-30 / 31-60 / 61-90 / 91+ gün. ●      Diğer adları: Borç yaşlandırma, alacak yaşlandırma, cari borç yaşlandırma. Başlangıç kaydı: Ticari alacak, tahsilatla değil fatura kesildiğinde doğar. ●      Periyot: Ayda bir; riskli portföyde haftalık. ●      2026 temerrüt faizi: Sözleşmede oran yoksa yıllık %43 + 2.020 TL asgari giderim. ●      2026 şüpheli alacak haddi: 25.000 TL'yi aşmayan alacaklarda dava/icra şartı aranmıyor.

Cari Yaşlandırma (Borç Yaşlandırma) Nedir?

Cari yaşlandırma, cari hesap bakiyelerinin vade tarihine göre gün dilimlerine bölünerek sınıflandırılmasıdır. Cari yaşlandırma nedir ve borç yaşlandırma nedir soruları aynı yöntemi tarif ediyor; iki kavram muhasebe literatüründe eş anlamlı kullanılıyor.

●      Alacak tarafı: 120 Alıcılar hesabı. Müşterilerden tahsil edilecek tutarlar yaşlandırılır.

●      Borç tarafı: 320 Satıcılar hesabı. Tedarikçilere ödenecek tutarlar aynı mantıkla dizilir.

●      Başlangıç noktası: Ticari alacak kaydı, ödeme alındığında değil, satış gerçekleşip fatura kesildiğinde oluşuyor.

●      Ölçüt: Fatura tarihi değil vade tarihi. Yaşlandırma, vadenin üzerinden geçen gün sayısını esas alır.

Yaşlandırma bir tahmin aracı değil, anlık fotoğraftır. Raporu her ay aynı gün almak, dilimler arasındaki kaymayı yani portföyün yaşlanma hızını görünür kılıyor.

Cari Yaşlandırma Raporu Nedir?

Cari yaşlandırma raporu, cari alacak ve borç kayıtlarının dönemlere göre toplamlarını vererek ödeme ve tahsilat durumunu firma bazında gösteren finansal rapordur. Gelir/gider tablosu ve faaliyet özeti raporlamalarına da ön hazırlık sağlar.

Sağlıklı bir alacak yaşlandırma raporu şu alanları içeriyor:

●      Cari unvanı, VKN/TCKN ve iletişim bilgisi

●      Toplam bakiye ve para birimi

●      Vade tarihi ile gecikme gün sayısı

●      0-30, 31-60, 61-90 ve 91+ gün kolonları

●      Çek/senet dahil ya da hariç ayrımı

●      Ödeme planı, mutabakat veya özel anlaşma notu

Cari Yaşlandırma Ne İşe Yarar?

Cari yaşlandırma, tahsilat riskini gecikme süresine göre sıralayarak işletmeye nereye ve ne zaman müdahale edeceğini gösterir. Gecikmenin maliyeti de bu sıralamayla ortaya çıkıyor: her ek gün, alacağın hem tahsil edilebilirliğini hem de reel değerini düşürüyor.

Başlıca faydaları şöyle:

●      Nakit akışı öngörüsü: Önümüzdeki 30 günde hangi tutarın kasaya gireceği netleşir.

●      Tahsilat önceliklendirme: 80/20 mantığıyla en yüksek bakiyeli ve en eski alacaklar öne alınıyor.

●      Müşteri tanıma: Ödeme alışkanlığı görünür hale geliyor; vade ve risk limiti buna göre belirleniyor.

●      Erken uyarı: 61-90 gün kolonunun büyümesi, tahsilat politikasının sorunlu olduğunu gösteren ilk sinyaldir.

●      Mutabakat kolaylığı: Cari hesap takibi tek ekrandan yürüdüğü için dönem sonu mutabakatları hızlanıyor.

●      Yasal hazırlık: Şüpheli alacak karşılığı ayrılabilecek kalemler dosya bazında ayrışıyor.

Cari Yaşlandırma Nasıl Yapılır?

Cari yaşlandırma, açık bakiyelerin vade tarihine göre gün dilimlerine dağıtılmasıyla beş adımda yapılır. Borç yaşlandırma nasıl yapılır diye bakıldığında adımlar aynıdır; yalnızca analizin yönü alacaktan borca döner.

●      Verileri toplayın. Açık faturalar, tahsilatlar, çek ve senetler cari bazında listelenir.

●      Vade tarihini belirleyin. Sözleşme yoksa fatura ve mal kabulünden itibaren 30 gün, sözleşmeyle azami 60 gün.

●      Gün dilimine dağıtın. Her açık bakiye, vadenin üzerinden geçen güne göre ilgili kolona yazılır.

●      Kısmi tahsilatı mahsup edin. Yapılan ödeme en eski faturadan düşülür; kalan tutar yaşlandırılır.

●      Aksiyon atayın. Her dilime bir sorumlu ve bir yöntem tanımlanır.

Gün Dilimi	Durum	Önerilen Aksiyon
0-30 gün	Normal seyir	Vade öncesi otomatik hatırlatma
31-60 gün	Gecikme başladı	Yazılı talep, vade farkı uygulaması
61-90 gün	Riskli	Noter ihtarnamesi, ödeme planı görüşmesi
91+ gün	Kritik	İcra/dava; şüpheli alacak karşılığı değerlendirmesi

Yukarıdaki kurgu, sade bir borç yaşlandırma raporu örneği olarak da okunabilir.

Cari Yaşlandırma Excel Tablosu Nasıl Kurulur?

Cari yaşlandırma excel dosyasında dört sütunlu basit bir kurguyla hazırlanabilir. Cari yaşlandırma tablosu şu düzende ilerliyor:

●      A sütunu: Cari unvanı, vade tarihi ve açık tutar

●      B-E sütunları: 0-30 / 31-60 / 61-90 / 91+ gün dilimleri

●      Gecikme günü: Rapor tarihi eksi vade tarihi

●      Dağıtım: EĞER (IF) formülüyle tutarın doğru kolona yazılması

Uyarı: Excel yalnızca düşük hacimde iş görüyor. Kısmi tahsilat mahsubu, çok şubeli yapı, dövizli bakiye ve çek/senet takibi devreye girdiğinde tablo hataya açık hale geliyor. Bu noktada muhasebe yazılımı üzerinden alınan yaşlandırma raporu çok daha güvenli.

Cari Yaşlandırma Raporu Nasıl Yorumlanır?

Cari yaşlandırma raporu üç ölçüyle yorumlanır: 90 günü aşan bakiyenin toplam alacağa oranı, ortalama tahsilat süresinin tanınan vadeden sapması ve alacak devir hızının önceki döneme göre yönü. Dilimlerdeki tutarlar tek başına bir şey söylemez; anlamı bu üç ölçü verir.

●      Alacak devir hızı = Kredili satışlar / Ortalama ticari alacaklar. Oranın düşmesi, satış hacmi aynı kalsa bile tahsilatın yavaşladığını gösterir.

●      Ortalama tahsilat süresi (DSO) = (Ticari alacaklar / Kredili satışlar) × Gün sayısı. Alacak tahsil süresi bu formülle gün cinsinden bulunur.

●      Sapma okuması: Vade 30 gün, alacak tahsil süresi 55 gün ise aradaki 25 gün, işletmenin müşterisine faizsiz kullandırdığı süredir. Karşılığı doğrudan finansman maliyeti olarak yansıyor.

●      Risk yoğunlaşması: 90 günü aşan bakiyenin toplam alacağa oranı, ticari alacak yönetimi açısından en kritik göstergedir. Bu payın dönemden döneme büyümesi, sorunun tekil bir müşteriden değil vade politikasından kaynaklandığına işaret ediyor.

●      Müşteri kırılımı: Toplam alacağın büyük bölümü tek bir caride toplanıyorsa, gecikme süresi kısa olsa bile konsantrasyon riski söz konusu.

 

Örnek hesap: Yıllık kredili satış 1.200.000 TL, ortalama ticari alacak 200.000 TL ise alacak devir hızı 6 olur. Ortalama tahsilat süresi de 360 / 6 = 60 gün çıkar. Tanınan vade 30 günse portföy, hedeflenenin iki katı sürede nakde dönüyor demektir.

Vadesi Geçen Alacakta 2026'da Hangi Haklara Sahipsiniz?

Vadesi geçen ticari alacakta üç hakkınız var: Temerrüt faizi talep etmek, tahsil masrafları için asgari giderim istemek ve koşulları taşıyan alacak için şüpheli alacak karşılığı ayırmak. İlk ikisi borçludan, üçüncüsü vergi matrahından karşılık buluyor.

●      Hak ne zaman doğuyor? TTK m.1530'a göre sözleşmede ödeme günü belirlenmişse borçlu, ihtara gerek kalmadan temerrüde düşüyor. Süre kararlaştırılmamışsa faturanın ya da mal/hizmetin kabulünden 30 gün sonra; sözleşmeyle azami 60 gün. Vadesi geçmiş alacak takibi bu andan itibaren başlatılabiliyor.

●      Temerrüt faizi: 2 Ocak 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan TCMB Tebliği ile, sözleşmede oran öngörülmemişse uygulanacak yıllık faiz %43 olarak belirlendi.

●      Asgari giderim: Alacağın tahsili masrafları için ispat aranmaksızın talep edilebilecek tutar 2026'da 2.020 TL (2025'te 1.475 TL idi).

●      Şüpheli alacak karşılığı: VUK m.323 kapsamında dava veya icra safhasındaki alacaklar için karşılık ayrılabiliyor. 588 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği ile 1 Ocak 2026'dan itibaren 25.000 TL'yi aşmayan alacaklarda dava/icra şartı aranmıyor; protesto ya da birden fazla yazılı isteme yeterli sayılıyor.

Dikkat: "90 gün" yasal bir eşik değil, yönetim eşiğidir. Bir alacağın şüpheli sayılması gün sayısına değil, yukarıdaki koşullara bağlı. Ayrıca karşılık, alacağın şüpheli hale geldiği hesap döneminde ayrılmalı; sonraki yıllara bırakılamıyor

Turkcell e-Şirket ile Cari Yaşlandırma Raporu Nasıl Alınır?

Turkcell e-Şirket'te rapor, e-Muhasebe > Raporlar > Ticari Raporlar > Cari Yaşlandırma ekranından tek adımda alınır. Bulut tabanlı bir cari yaşlandırma programı arayan işletmeler için öne çıkan başlıklar şöyle:

●      Esnek periyot: Yaşlandırma aralığı 7 günlük, 30 günlük ya da aylara göre seçilebiliyor.

●      Çok boyutlu filtre: Şube, cari hesap, borç/alacak durumu veya toplam bakiye bazında raporlama yapılıyor.

●      Çek/senet kontrolü: Sistemde kayıtlı çek ve senetler hesaplamaya dahil edilebiliyor ya da hariç bırakılabiliyor.

●      Detay ve dışa aktarım: Cari bazında (+) kırılımı açılıyor, "Detaylı Rapor İndir" ile rapor dışa aktarılıyor.

●      Mutabakat: Borç/Alacak Raporu ekranından mutabakat formu oluşturulup ilgili cariye e-posta ile iletilebiliyor.

●      Tam entegrasyon: e-Fatura ve e-Arşiv Fatura kesildiği anda bakiye yaşlandırmaya düşüyor; aynı veri ikinci kez girilmiyor.

Ayrıntılı bilgi almak ve hemen başvurmak için Turkcellesirket.com adresini ziyaret edebilir ya da 0850 277 77 72 numaralı çağrı merkezinden bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Cari Yaşlandırma Ne Demek?

Cari yaşlandırma, cari hesap bakiyelerinin vade tarihine göre gün dilimlerine ayrılması demektir. Amaç, hangi alacağın kaç gündür beklediğini ve tahsilat riskinin nerede yoğunlaştığını görmek.

Borç Yaşlandırma ile Alacak Yaşlandırma Arasındaki Fark Nedir?

Fark yöndedir. Alacak yaşlandırma müşterilerden tahsil edilecek tutarları, borç tarafı ise tedarikçilere ödenecek tutarları sınıflandırır. Gün dilimleri ve hesaplama mantığı ikisinde de aynı işliyor.

Cari Yaşlandırma Raporu Hangi Sıklıkla Alınmalı?

Ayda bir kez, tercihen her ayın aynı günü. Vadesi kısa ve müşteri sayısı yüksek işletmelerde haftalık periyot daha isabetli; sabit periyot, dilimler arasındaki kaymayı karşılaştırılabilir kılıyor.

Cari Yaşlandırma Excel ile Yapılabilir mi?

Evet, düşük hacimli portföylerde yapılabilir. Ancak kısmi tahsilat mahsubu, dövizli bakiye, çok şubeli yapı ve çek/senet takibi girdiğinde formül yükü hata riskini artırıyor; bu noktada muhasebe yazılımı tercih ediliyor.

Vadesi Geçmiş Alacak Ne Zaman Şüpheli Alacak Sayılır?

Gün sayısına göre değil, koşula göre. VUK m.323'e göre alacağın dava veya icra safhasında bulunması gerekiyor. 2026'da 25.000 TL'yi aşmayan alacaklarda ise protesto ya da birden fazla yazılı isteme yeterli sayılıyor.

Geç Ödemede Uygulanacak Temerrüt Faizi 2026'da Ne Kadar?

Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa yıllık %43. TCMB'nin 2 Ocak 2026 tarihli Tebliği ile belirlenen bu oran, mal ve hizmet tedarikindeki geç ödemelerde geçerli. Ayrıca 2.020 TL asgari giderim talep edilebiliyor.

Ortalama Tahsilat Süresi Nasıl Hesaplanır?

(Ticari alacaklar / kredili satışlar) × gün sayısı formülüyle hesaplanır. Sonuç, satıştan tahsilata kadar geçen ortalama gün sayısını verir ve müşteriye tanınan vadeyle kıyaslanarak yorumlanır.

Cari Yaşlandırma Raporunda Çek ve Senetler Görünür mü?

Turkcell e-Şirket e-Muhasebe'de bu bir tercihtir. Rapor alınırken çek/senet seçeneği işaretlenirse ilgili kıymetler bakiye hesaplamasına dahil ediliyor, işaretlenmezse hesaplama dışında bırakılıyor.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Faiz oranları, hadler ve tebliğler dönemsel olarak güncellenebildiğinden; işletmenize özel yükümlülükler için mali müşavirinize ya da GİB (gib.gov.tr) ve TCMB (tcmb.gov.tr) resmî kaynaklarına başvurmanız önerilir.